Iwu mpụ nke Dutch na-ekewapụ mmegbu (smad), mmegbu ma ọ bụ mmegbu ederede (smadschrift) na mmegbu (laster): mmegbu na mmegbu na-awakpo aha ọma mmadụ site n'ịkwado ha maka otu eziokwu kpọmkwem, mmegbu bụkwa otu ebubo ahụ e boro ebe onye mere ya maara na ọ bụghị eziokwu. A na-ekpe mmadụ atọ a ikpe naanị ma ọ bụrụ na onye ahụ metụtara etinye akwụkwọ mkpesa, na n'omume, ụzọ obodo si n'ụlọ ikpe na-adịkarị ngwa ngwa ma dị irè karị.
N'okpuru ebe a, anyị na-akọwa ihe dị iche iche, ihe ndị iwu kwadoro, na ihe ị ga-eme ma ọ bụrụ na mmadụ emebi aha gị.
Gịnị ka iwu Dutch pụtara site n'ikwu okwu mkparị?
Nkọcha (smaad) bụ ịkparị nsọpụrụ ma ọ bụ aha ọma mmadụ site n'ịta ya ebubo maka otu eziokwu kpọmkwem, iji mee ka ọ pụta ìhè n'ihu ọha. E depụtara ya na Nkeji edemede 261(1) nke Iwu Mpụ Dutch (Wetboek van Strafrecht, Sr).
Ihe atọ dị mkpa. Okwu a ga-emetụta otu eziokwu doro anya, dịka "o zuru ego n'ime ego ahụ", kama ịkparị mmadụ n'ozuzu. Onye mere ya aghaghị ime ihe n'amaghị ama. Ihe mgbaru ọsọ ya aghaghị ịbụ ịdọta ebubo ahụ n'ihu ndị ọzọ. Mmebi iwu a na-ekwu okwu nwere ike ịbụ mkpọrọ ọnwa isii ma ọ bụ ntaramahụhụ nke ụdị nke atọ.
Okwu na-akpasu iwe, n'enweghị ịkọwa eziokwu, abụghị mmejọ kama ọ bụ mkparị (belediging, Nkeji edemede 266 Sr). Ịkpọ mmadụ onye aghụghọ bụ mkparị; ikwu na mmadụ ghọgburu onye ahịa aha ya bụ ebubo nke eziokwu.
Gịnị bụ okwu mkparị dịka iwu ndị Dutch si dị?
Nkwutọ, ma ọ bụ nkwutọ ederede (saadschrift), bụ nkwutọ e mere site na ederede ma ọ bụ onyonyo e kesara, gosipụta n'ihu ọha ma ọ bụ gụọ ya n'olu dara ụda (Isiokwu 261(2) Sr). Ọ nwere oke kachasị elu: mkpọrọ otu afọ ma ọ bụ ntaramahụhụ nke ụdị nke atọ.
Taa, nke a na-ekpuchi ihe karịrị akụkọ akwụkwọ akụkọ. Ihe ndị e dere na mgbasa ozi ọha, nyocha, blọgụ, ozi na ozi na nnukwu mkparịta ụka otu nwere ike iru eru, ma ọ bụrụhaala na emezuru ihe ndị ọzọ.
Gịnị bụ ihe dị iche n'etiti okwu mkparị na okwu mkparị?
Ihe dị iche dị n'ihe onye mepụtara maara. Okwu mkparị (nke ikpeazụ, Nkeji edemede 262 Sr) bụ nkwutọ ma ọ bụ nkwutọ nke onye maara na ebubo ahụ abụghị eziokwu mere.
Ebe ọ bụ na ọ gụnyere ụgha a ma ama, a na-ata okwu ụgha ahụhụ karịa, ya bụ, mkpọrọ afọ abụọ ma ọ bụ ntaramahụhụ nke ụdị nke anọ. N'asụsụ Bekee, a na-asụgharịkwa okwu laster mgbe ụfọdụ dị ka "nkwutọ", nke n'iwu nkịtị pụtara nkwutọ. Nsụgharị ahụ na-akpata mgbagwoju anya: n'okpuru iwu Dutch, ihe kacha mkpa bụ ịmara eziokwu, ọ bụghị ma e kwuru ya ma ọ bụ dee ya.
Ikwu eziokwu abụghị ebe nchekwa maka mmejọ mgbe niile. N'okpuru Nkeji edemede 261 Sr, ajụjụ a bụ ma a na-awakpo nsọpụrụ mmadụ, ọ bụghị naanị ma okwu ahụ ọ bụ ụgha. Ebubo ezi nwere ike ịbụ mmejọ ma ọ bụrụ na agbasa ya n'enweghị ihe kpatara ya. Otú ọ dị, ọ gaghị abụ mmejọ, n'ihi na okwu mkparị chọrọ ka onye mere ya mara na ebubo ahụ abụghị eziokwu.
Olee mgbe a naghị ata ntaramahụhụ maka nkwupụta?
Nkwupụta abụghị mmegbu ma ọ bụ mmegbu ma ọ bụrụ na onye mere ihe ahụ mere ihe n'ụzọ dị mkpa iji chebe onwe ya, ma ọ bụ kwere n'ezi obi na ebubo ahụ bụ eziokwu nakwa na ọdịmma ọha na eze chọrọ ka e mee ya (Isiokwu 261(3) Sr).
Mwepu a na-echebe, dịka ọmụmaatụ, onye na-adọ ndị ọzọ aka ná ntị gbasara onye ahịa nke na-emezughị ihe ọ bụla ugboro ugboro, ma ọ bụrụhaala na ịdọ aka ná ntị ahụ dabere na eziokwu ma jiri nlezianya kọwaa ya. Ndị nta akụkọ na mmemme ndị ahịa na-adaberekarị na ya. Ma ihe dị iche ọ na-adabere na ya dabere na eziokwu ndị dị n'aka onye mepụtara ya n'oge ahụ, otú e si kwuo ebubo ahụ na oke mkpa nke ọdịmma ọha na eze.
Nkwutọ ọ bụ mpụ mkpesa?
Ee. Mmebi iwu, nkwutọ na nkwutọ bụ mpụ mkpesa (klachtdelicten): Ọrụ Ikpe Ọha (OM) nwere ike ikpe naanị ma ọ bụrụ na onye ahụ metụtara etinye akwụkwọ mkpesa (Isiokwu 269 Sr).
E nwere otu ihe dị iche. Achọghị mkpesa ma ọ bụrụ na e mere mpụ ahụ megide ndị ọchịchị ọha, òtù ọha ma ọ bụ ụlọ ọrụ, ma ọ bụ onye ọrụ gọọmentị n'oge ma ọ bụ n'ihe metụtara ọrụ ha n'ụzọ iwu kwadoro. Maka mmejọ nke onye nwụrụ anwụ, ụfọdụ ndị ikwu dị nso nwere ike itinye akwụkwọ mkpesa ahụ (Isiokwu 270 Sr).
Mkpesa karịrị akụkọ ndị uwe ojii nkịtị. Ị ga-ekwu hoo haa na ịchọrọ ka a kpụpụ onye omekome ahụ. A ga-etinyerịrị ya n'ime ọnwa atọ nke ụbọchị ị matara maka mpụ ahụ (Isiokwu nke 66 Sr). Mgbe oge ahụ gasịrị, ikpe mpụ agaghịzi ekwe omume.
Ị nwere ike ịkwụsị mbipụta tupu ọ pụta?
Mgbe ụfọdụ, mana naanị n'ọnọdụ pụrụ iche. Ụlọ ikpe obodo nwere ike igbochi mbipụta tupu oge eruo ma ọ bụrụ na o doo anya na ọ ga-abụ iwu na-akwadoghị, mana ụlọ ikpe na-akpachara anya n'ihi na mmachibido iwu mbụ na-egbochi nnwere onwe ikwu okwu.
Ọ bụrụ na ị maara na mmadụ na-achọ ibipụta ebubo ụgha gbasara gị, ị nwere ike ịjụ onye ọkaikpe enyemaka mbụ (voorzieningenrechter) na nchịkọta usoro (kort geding) ka o nye gị mmachibido iwu. Ị ga-achọ igosi nke ọma ihe a ga-ebipụta na ihe kpatara ya ji bụrụ iwu na-akwadoghị. A chọrọ onye ọkaiwu maka usoro ndị a. N'ọtụtụ oge, ụlọ ikpe ga-ahọrọ ịtụle nkwupụta mgbe ebipụtachara ya, mgbe ọ ga-ahụ kpọmkwem okwu na ihe gbara ya gburugburu.
Gịnị mere ụzọ obodo ji arụ ọrụ nke ọma karịa?
Ọ naghị abụkarị na ikpe mpụ na-ebute ihe karịrị ntaramahụhụ ma nwee ike were ogologo oge. Site n'ụlọ ikpe obodo, ị nwere ike nweta mwepụ, mmachibido iwu, idozi ma mebie onwe gị.
Onye ọ bụla nke mere nkwutọ, nkwutọ ma ọ bụ nkwutọ na-emekwa mmejọ, ma ọ bụ ihe iwu na-akwadoghị (onrechtmatige daad), dịka Iwu Obodo Dutch si dị (Burgerlijk Wetboek, BW). Ụlọikpe obodo na-atụle ikike gị ichebe aha ọma gị megide nnwere onwe ikwu okwu nke onye nke ọzọ, nke Isiokwu nke 10 nke Nkwekọrịta Ndị Ruuru Mmadụ nke Europe na-echebe. Ihe ndị dị mkpa gụnyere oke ebubo ahụ, ma o nwere ihe ndabere na eziokwu dị, otu e si dee ya na ma ọ na-enye aka na arụmụka ọha na eze.
N'okwu obodo, ị nwere ike ịrịọ ụlọikpe maka:
- iwepụ nkwupụta ndị ahụ;
- mmachibido iwu ikwughachi ha ma ọ bụ ibipụta nke ọhụrụ;
- nhazi (nhazi) n'ụdị ụlọ ikpe setịpụrụ, dịka Iwu 6:167 BW si kwuo;
- ụgwọ maka mmebi ihe na ihe ndị na-abụghị ihe onwunwe;
- ịkwụ ụgwọ ntaramahụhụ (dwangsom) ma ọ bụrụ na onye nke ọzọ emeghị ihe iwu ahụ kwuru.
Ọ bụrụ na ihe dị mkpa, dịka ọmụmaatụ n'ihi na ozi na-agbasa ngwa ngwa, usoro nchịkọta nwere ike ime mkpebi n'ime izu ole na ole.
Kedu ihe ị ga-eme?
Malite site n'ịchọta ihe akaebe ma rịọ onye nke ọzọ ka o wepụ nkwupụta ndị ahụ. Ọ bụrụ na nke ahụ arụghị ọrụ, họrọ n'etiti mkpesa mpụ, ikpe obodo ma ọ bụ ha abụọ.
Nzọụkwụ nke 1: Chekwaa ihe akaebe ahụ
Chekwaa nkwupụta ndị ahụ tupu ha apụọ. Mee nseta ihuenyo na-egosi ụbọchị, onye dere ya na adreesị weebụ ahụ, ma debe otu akwụkwọ ozi, ozi-e na ozi.
Rịbakwa ama onye hụrụ ma ọ bụ nụ okwu ndị ahụ. Okwu sitere n'aka ndị akaebe nwere ike inye aka igosi na ebubo ahụ gbasaara ndị ọzọ, nke a chọrọ maka mmejọ.
Nzọụkwụ nke 2: Rịọ maka iwepụ
Ziga onye na-emepụta akwụkwọ arịrịọ ka o wepụ okwu ndị ahụ ma kwụsị ikwughachi ha, na obere oge njedebe. Kwuo na ị ga-eme ihe gbasara iwu ma ọ bụrụ na eleghara arịrịọ ahụ anya.
Ọ bụrụ na nkwupụta ahụ dị na weebụsaịtị ma ọ bụ ikpo okwu mgbasa ozi ọha, ị nwekwara ike ịkọ ya na ikpo okwu ahụ. Dịka Iwu Ọrụ Dijitalụ nke EU si dị, ikpo okwu ga-enwerịrị usoro maka ịkọ akụkọ iwu na-akwadoghị ma ga-ejikwa akụkọ ahụ n'oge na n'ụzọ nlezianya.
Kwụpụ 3: Wepụta mkpesa
Ọ bụrụ na ịchọrọ ka a gbaa gị akwụkwọ maka mpụ, tinye akwụkwọ mkpesa n'aka ndị uwe ojii n'ime ọnwa atọ ma kwuo hoo haa na ịchọrọ ka a gbaa onye omekome ahụ ikpe. OM na-ekpebi ma enwere ihe akaebe zuru oke iji kpee ya ikpe.
Ọ bụrụ na ikpe a agaa n'ụlọ ikpe, ụlọ ikpe mpụ nwere ike ịma ikpe, nke na-abụkarị ntaramahụhụ. Onye ahụ e merụrụ ahụ nwere ike isonye na ikpe mpụ ahụ dị ka onye merụrụ ahụ (benadeelde partij) ma rịọ maka ụgwọ ọrụ n'ebe ahụ.
Nzọụkwụ nke 4: Gaa n'ụlọ ikpe obodo
Ọ bụrụ na enweghị ikpe, ma ọ bụ ọ bụrụ na ịchọrọ ka ewepụ nkwupụta ndị ahụ ngwa ngwa, malite ikpe obodo. Ị nwere ike ijikọta nke a na mkpesa mpụ.
Kedụ mmebi ị nwere ike ị nweta?
I nwere ike ịrịọ maka mmebi ihe onwunwe, dịka mgbanwe ego furu efu, na mmebi na-abụghị ihe onwunwe maka mwakpo e mere megide nsọpụrụ ma ọ bụ aha ọma gị. Isiokwu 6:106 BW na-enye ohere ịkwụ ụgwọ maka mmebi ihe na-abụghị ihe onwunwe n'ọnọdụ ahụ.
Ụlọ ọrụ na-enwekarị mfu nke mgbanwe ego mgbe ndị ahịa gụrụ ebubo aghụghọ n'ịntanetị. A ghaghị iji ọnụọgụgụ gosi na mfu ahụ dị. Ego a na-enye maka mmebi na-abụghị ihe onwunwe n'okwu mmejọ Dutch na-adịkarị obere. Isi uru nke ikpe obodo na-abụkarị n'iwepụ, mmachibido iwu na idozi ya.
Nkwutọ ugboro ugboro ọ na-ebute ntaramahụhụ dị elu karị?
Mmejọ ugboro ugboro nwere ike ibute ntaramahụhụ ka njọ. Ụlọ ikpe na-atụle ikpe ndị gara aga mgbe ha na-ekpebi ntaramahụhụ ahụ.
Mgbe mmadụ bipụtara usoro nkwupụta, ụlọ ikpe ga-atụlekwa ma ihe ndị a hà bụ otu ihe na-aga n'ihu ma ọ bụ mpụ dị iche iche. N'okwu ndị obodo, mbipụta ugboro ugboro mgbe ịdọ aka ná ntị gasịrị na-atụle onye mere ya ma na-akwado mmachibido iwu na ịkwụ ụgwọ ntaramahụhụ.
Na nchịkọta
- Nkwutọ (smad) na nkwutọ (smadschrift) bụ ebubo nke eziokwu kpọmkwem nke e ji mee ka ọha na eze mara; nkwutọ (laster) bụ otu ihe ahụ, nke a na-eme ka a mara na ọ bụghị eziokwu.
- Mkparị (belediging) bụ okwu mkparị n'ebughị ebubo mmadụ maka otu eziokwu kpọmkwem.
- Ndị a bụ mpụ mkpesa: tinye akwụkwọ mkpesa n'ime ọnwa atọ ma kwuo na ịchọrọ ka a gbaa gị akwụkwọ.
- Site n'ụlọ ikpe obodo, ị nwere ike nweta mwepụ, mmachibido iwu, ndozi na mmebi, ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa na usoro nchịkọta.
- Chekwaa ihe akaebe ozugbo ma rịọ maka iwepụ tupu ịmee ihe ndị ọzọ.
Enwere ike ịchọta ndokwa ndị a tụlere ebe a na Isiokwu nke Iri na Isii nke Akwụkwọ nke Abụọ nke Iwu Mpụ nke Netherlands.
Law & More na-enyere ndị mmadụ n'otu n'otu na ụlọ ọrụ ndị aha ha mebiri emebi aka, na ndị a na-ebo ebubo imebi aha ha. Ị natara akwụkwọ ozi, akwụkwọ oku ma ọ bụ ikpe? Zitere anyị akwụkwọ ndị ahụAnyị ga-elele oge njedebe ndị metụtara na nhọrọ ndị ị nwere.
Kedu Law & More enwere ike inyere gị aka na nke a ka akọwara na anyị onye ọka iwu omekome page.